26 listopada 2019

17. Doświadczenie przestrzeni.

Przestrzeń oblewa nas z każdej strony, żeby jej doświadczyć nasza świadomość musi rozlać się we wszystkie strony. Niemożliwa staje się wtedy koncentracja uwagi, której nadmierność jest przyczyną ciągłego zamyślania się. Celowo więc obserwując przestrzeń wokół nas wychodzimy z własnej głowy i dzięki temu odcinamy się od bezustannie męczącego nas zgiełku myślowego.

W tym ćwiczeniu będziemy korzystać bezpośrednio ze swojej świadomości pomijając koncentracje uwagi. Obserwacja przestrzeni przy pomocy uwagi jest niemożliwa, ponieważ uwaga służy do koncentrowania się na wybranej części rzeczywistości, a przestrzeń jest do tego zbyt duża. Będziemy więc rozluźniać zacisk uwagi i pozwalać żeby nasza świadomość rozlewała się we wszystkie strony.

Powiedzmy sobie w tym momencie coś ważnego. Uważności uczymy się po to żeby móc kierować uwagą tam gdzie chcemy, żeby móc się koncentrować na tym na czym chcemy i żeby być bardziej uważnym w życiu. Ale ostatecznie najważniejszą umiejętnością w panowaniu nad swoją uwagą jest umiejętność całkowitego zaprzestania jej koncentracji. Uczysz się obsługi swojej uwagi po to, żeby kiedyś nie używać jej wcale w momencie kiedy tego nie potrzebujesz. Dlaczego? Bo właśnie ciągła koncentracja uwagi oddziela nas od rzeczywistości. Kiedy koncentrujesz się na jednej rzeczy nie dostrzegasz w tym momencie 99.9% pozostałych. Przez cały czas doświadczasz tylko niewielki ułamek tego co jest możliwe do doświadczania. Powstaje wokół Ciebie niewidzialna bariera, bańka wypełniona twoimi myślami, w której dodatkowo rozwija się twoje ego. To ćwiczenie nauczy Cię patrzyć poza tą bańkę, na coś co umyka Ci przez cały czas kiedy myślisz, coś co cały czas na Ciebie czeka. Będziesz patrzyć jakby z więzienia przez kraty wiedząc, że kiedyś stamtąd wyjdziesz. Zobaczysz po prostu, że ciągłe zamyślenie kosztuje Cię zubożeniem doświadczania życia.

Kolejną umiejętnością jaką nauczy Cię to ćwiczenie jest odczuwanie. Odczuwanie to umiejętność z której będziesz korzystać właśnie jak oduczysz się ciągłej koncentracji uwagi. Teraz też jej czasami używasz ale w sposób bardzo ograniczony i bardzo rzadko. Kiedyś będzie to twoje główne źródło doświadczania. Odczuwanie dotyczy bezpośrednio teraźniejszości, odczuwasz coś co jest teraz pomijając interpretacje myślowe które powstają na bieżąco w twoim umyśle. Dzięki temu będziesz doświadczał tego co prawdziwe. To ćwiczenie rozwinie twoją umiejętność odczuwania ponieważ przestrzeń bardziej się odczuwa niż ją widzi. Odczuwanie przestrzeni wyostrza wzrok i może się wydawać, że widzisz przestrzeń, ale to tylko złudzenie. Zrozumiesz to jak nauczysz się odczuwać przestrzeń z zamkniętymi oczami.

Dość szybko w trakcie którejś opcji ćwiczenia zauważysz doświadczenie przestrzeni. Nie będzie to z początku bardzo wyraziste ale wyraźnie odmienne od zwykłego patrzenia. Zauważysz jakby rozproszenie wzroku, nie będzie skoncentrowany w jeden punkt. Zauważysz całość obrazu jaką dostrzegają twoje oczy ale o wiele wyraźniej niż zwykle. Jednocześnie odczujesz też cofnięcie się uwagi przez co odczujesz bardziej siebie. Z biegiem czasu to doświadczenie będzie coraz silniejsze i będziesz w stanie odczuwać przestrzeń na zawołanie a nawet będzie się to stawało czymś naturalnym i samoistnym.

Sposób wykonywania ćwiczenia.


Pamiętaj, że doświadczenie uwagi jest możliwe dzięki rozluźnieniu uwagi a nie koncentracji, dlatego przy wszystkich opcjach ćwiczenia staraj się rozluźnić.

W trakcie ćwiczeń unieś głowę lub wzrok troszkę wyżej niż zwykle, zwiększysz w ten sposób pole widzenia co ułatwi ćwiczenie.

Wszystkie poniższe opcje ćwiczenia możesz spróbować połączyć z ćwiczeniem oddechowym, utrzymując świadomość przestrzeni i jednocześnie pogłębiając i uspokajając swój oddech. Zanim jednak nauczysz się odczuwać przestrzeń robienie dwóch rzeczy na raz możesz Cię rozpraszać.
 
Opcja 1- widzimy na boki.

krok 1 - utwórz 3 punkty. Usiądź wygodnie, unieś głowę nieco wyżej i skoncentruj swój wzrok w jakiś punkt naprzeciw Ciebie. Teraz nie odrywając wzroku od tego punktu zobacz kontem oka co jest po twojej prawej stronie. Wybierz coś co jest pod dużym kontem w bok ale nie za daleko tak żebyś mógł patrząc kątem oka bez problemu rozpoznać co tam widzisz. Może to być cokolwiek, szafa, obraz, drzwi, róg ściany itp. Zapamiętaj tą rzecz i zrób teraz to samo z lewej strony. Pamiętaj o nie odrywaniu wzroku ze środkowego punktu. Masz teraz 3 punkty odniesienia, jeden po prawej, drugi po lewej i jeden pośrodku.

Kiedy myślimy nasza uwaga koncentruje się głównie na myślach a to co odbierają nasze zmysły zostaje obkrojone. Jeśli skierujesz swój wzrok w punkt naprzeciw Ciebie te punkty które wybrałeś obok będą stawały się coraz mniej widoczne w momencie kiedy będziesz się zamyślać.

krok 2 - obserwuj 2 punkty. Skoncentruj wzrok na ten wybrany punkt naprzeciw Ciebie i nie nie ruszaj oczami. Teraz zauważ, że jesteś w stanie widzieć kątem oka pozostałe dwa punkty obok jednocześnie. Skup się na tym, żeby widzieć cały czas te punkty obok. Nie przejmuj się jeśli ten środkowy punkt zacznie Ci się gubić, dzieje się tak dlatego bo rozprasza się skoncentrowana na nim uwaga. Ćwiczenie polega na utrzymywaniu widocznych tych dwóch bocznych punktów.

Twoja uwaga z przyzwyczajenia będzie chciała się na czymś koncentrować. Szybko zauważysz odpływanie w myśli i zaniknie widzenia jednego lub dwóch punktów obok Ciebie. Wytężaj się wtedy żeby ich nie gubić, w ten sposób będziesz odcinał uwagę od zamyślenia.

Możesz spróbować wykonać to ćwiczenie teraz wybierając za środkowy punkt tekst który czytasz a kątem oka wybrać dwa punkty obok. Przestań czytać na chwilę i skup się na tym żeby widzieć kątem oka 2 rzeczy obok Ciebie. Zobaczysz, że to nie takie łatwe ale możliwe.

Opcja 2 - świadomość pomieszczenia. Możesz wykonywać tą opcje ćwiczenia w każdym pomieszczeniu, ale na początek lepiej sprawdzi się do tego mniejsze. Usiądź wygodnie i obejmij swoją świadomością całe pomieszczenie w którym się znajdujesz. Nie rozglądaj się, wzrok niech będzie skierowany w przód ale w żadne określone miejsce. Po prostu nie ruszaj oczami i tak jakby kątem oka zdaj sobie sprawę co jest wokół Ciebie. Poczuj rozluźnienie, zobacz jak twój wzrok rozlewa się we wszystkie kierunki, nie będzie punktu na którym by się koncentrował. Utrzymuj świadomość całego pomieszczenia.

Opcja 3 - nie ma mnie tu. Siła doświadczania przestrzeni jest zależna od tego jak wiele uwagi uda nam się oderwać od siebie. Możesz spróbować spojrzeć na przestrzeń wokół Ciebie tak jakby Cię tam nie było. Usiądź w tym celu wygodnie, skieruj wzrok na przeciw Ciebie i nie ruszaj nim. Następnie pomyśl sobie jakby wyglądało miejsce w którym jesteś jakby Cię tam nie było. Jeśli uda Ci się w ten sposób spojrzeć, poczujesz przestrzeń wypełnioną spokojem, jakby nic tam nie było ważne. Jednocześnie usłyszysz więcej dźwięków napływających z każdej strony. Utrzymuj świadomość miejsca w którym jesteś tak jakby Cię tam nie było.


Opcja 4 - czucie przestrzeni. Kiedy zamkniesz oczy przestrzeń twojego doświadczania zmniejsza się, twoje doświadczanie odbywa się jakby w granicach twojego ciała.

Usiądź wygodnie, zamknij oczy i przypomnij sobie miejsce w jakim się teraz znajdujesz. Poczuj jego wygląd i wielkość. Powinieneś poczuć jak odczuwana przez Ciebie przestrzeń powiększa się, wykracza poza twoje ciało. Wyjdź uwagą z siebie i skup się na tym co jest wokół Ciebie.

Nie wyobrażaj sobie jednak tego miejsca bo wtedy twoja uwaga skoncentruje się na wyobrażeniu w twojej głowie. Próbuj poczuć co jest faktycznie wokół Ciebie.

Jeśli nie udaje Ci się poczuć przestrzeni, wykonaj tą opcje dopiero jeśli w trakcie innej opcji ćwiczenia udało Ci się zaobserwować rozluźnienie skoncentrowanego wzroku i rozlanie się świadomości na wszystko co widzisz. Tak żebyś wiedział już jak spojrzeć na przestrzeń w inny sposób, bez koncentracji uwagi w jednym miejscu.

Pomocne z początku może być też wykonanie tej opcji ćwiczenia w małym pomieszczeniu.

Możesz też spróbować w ten sposób. Przed rozpoczęciem ćwiczenia przyglądnij się dobrze miejscu w którym się znajdujesz. Usiądź wygodnie, skieruj wzrok na przeciw siebie i rozluźniając swoją uwagę spójrz kątem oka na całą przestrzeń wokół Ciebie. Zwróć uwagę na wielkość tej przestrzeni i jak wygląda. Dopiero wtedy zamknij oczy i przypomnij sobie w jakim miejscu się teraz znajdujesz, co jest wokół Ciebie.

Kiedy nauczysz się odczuwać przestrzeń z zamkniętymi oczami możesz pójść krok dalej i odczuwać ją również z otwartymi. W tym celu nie staraj się skupiać na tym co widzisz, jedynie staraj się poczuć przestrzeń w wokół siebie. Twój wzrok sam się wtedy wyostrzy, ale inaczej niż jakbyś to zrobił celowo. Przestrzeń wokół Ciebie będzie widoczna ale nie będziesz na nią patrzyć. Żeby to łatwiej dostrzec możesz skierować swój wzrok w dół a czuć przestrzeń wyżej. Zobaczysz, że to coś innego niż widzenie przestrzeni. Będziesz odczuwać również tą część przestrzeni która jest poza zasięgiem twoich oczu.

Takie odczuwanie przestrzeni nie będzie Ci przeszkadzać w tym czym się aktualnie zajmujesz, nie będzie Cię rozpraszać a wręcz przeciwnie, będzie Cię uspokajać i pogłębiać doświadczanie tego co robisz. Będziesz mógł więc odczuwać przestrzeń w dowolnym momencie dnia i odrywać się w ten sposób od zamyślenia ćwicząc jednocześnie swoją uważność.

Opcja 5 - horyzont. Kiedy idziesz gdziekolwiek, ulicą lub parkiem, nie patrz pod nogi, nie rozglądaj się na boki, skieruj swój wzrok daleko na przeciw siebie, może to być horyzont i podobnie jak w opcji 1 rozluźnij swoją uwagę z miejsca na które patrzysz tak żeby twoja świadomość rozlała się na wszystko co rejestruje twój wzrok. Trzymaj wzrok skierowany daleko i jednocześnie bądź świadomy tego co jest obok Ciebie.

Doświadczenie tak dużej przestrzeni dostarczy Ci niesamowitych wrażeń. Wypróbuj go koniecznie gdzieś w miejscu z ładnym krajobrazem, np. w górach, nad morzem, nad jeziorem. Skoncentrowane patrzenie a rozluźnione to całkiem odmienne sposoby widzenia. Możesz z początku poczuć się jakbyś pierwszy raz spojrzał na oczy. Zdasz sobie wtedy sprawę jak umysł zawęża nasze doświadczanie.

Opcja 6 - dźwięki z przestrzeni.
Jeśli jesteś w miejscu gdzie z różnych stron napływają do Ciebie jakieś dźwięki, możesz je wykorzystać do odczucia przestrzeni. Jeśli możesz usiądź w tym celu wygodnie, zamknij oczy i skup się na tych dźwiękach, wsłuchaj się w nie, bądź świadom kierunków i odległości z jakiś dochodzą. To może Ci pomóc odczuć przestrzeń wokół Ciebie.

Opcja 7 -
perspektywa kosmosu. Lecisz teraz na kolorowej planecie przez bezgraniczny kosmos. Zamknij oczy, zobacz czerń, miliony gwiazd, pędzącą ziemie na której jesteś i brak granic. Jeśli sobie uświadomisz, że to wszystko dzieje się właśnie teraz poczujesz ogromną przestrzeń. Staraj się utrzymywać tą świadomość.

Opcja 8 - podglądanie. Spróbuj np. jadąc autobusem skierować swój wzrok na drogę z przodu a kątem oka przyglądać się osobie gdzieś obok. Żeby nie było w tym nic złego nie oceniaj tej osoby i nie myśl o niej w zły sposób. Takie podglądanie może być przyjemne i ciekawe co ułatwi Ci wykonywanie ćwiczenia. Po chwili przestań obserwować tą osobę a obejmij swoją świadomością wszystko co masz w polu widzenia, tak jak w opcji 1, rozluźniając skoncentrowany wzrok. Po chwili znowu wróć do obserwacji jednej osoby i tak na zmianę.

Dodatkowo obserwując osoby w ten sposób przyglądaj się ich zachowaniom, przyda Ci się to w zrozumieniu własnych automatycznych reakcji.


Opcja 9 - świadomość nieba. Idąc gdzieś lub siedząc spójrz na chwilkę na niebo nad tobą. Następnie powróć do tego co robiłeś i staraj się jednocześnie utrzymywać świadomość tej wielkiej przestrzeni nad tobą. Trzymaj wzrok lekko uniesiony tak żebyś kątem oka widział choć kawałek nieba. Możesz wykonać to ćwiczenie również w bardzo dużych pomieszczeniach, np. idąc przez galerie handlową.

Opcja 10 - czarna otchłań. Wykonaj tą opcje w całkowitej ciemności. Gdy zamkniesz oczy, czerń którą widzisz ma swoją głębie. Spróbuj spojrzeć na swoje powieki to zobaczysz, że twój wzrok skieruje się bliżej, to znaczy, że przed tym był dalej. Tą odległość widzenia możesz zmieniać, tak samo jak kierunki, dlatego ta czerń jest jak przestrzeń. Nie ruszaj jednak oczami tylko staraj się obserwować tą przestrzeń kątem oka, tak jak w innych opcjach ćwiczenia.


Pomocna w tej opcji ćwiczenia może być wizualizacja. Wyobraź sobie, że unosisz się w ciemnej otchłani. Możesz wyobrażać sobie też, że obracasz się w różne strony. Ale głównie staraj się utrzymywać świadomość przestrzeni. Nie wykonuj tej opcji na stojąco, usiądź lub połóż się gdyż może Ci się zakręcić w głowie.


Z biegiem rozwoju uważności twoja świadomość przestrzeni będzie się pogłębiać. Będziesz ją sobie coraz mocniej uświadamiać bez wysiłku, samym chceniem lub nawet przypadkowo, jednocześnie się rozluźniając.

Jeśli wykonując to ćwiczenie uda Ci się doświadczyć przestrzeni to wiedz, że tak będziesz kiedyś widzieć ją naturalnie. Będzie to jeden z efektów uwolnienia się od ciągłego zamyślenia. Przestrzeń stanie się nieodłączną częścią Ciebie. Będziesz nieustanie połączony z otaczającą Cię rzeczywistością. Twoje otoczenie, Ciebie, twoje emocje, myśli, uczucia, reakcje i relacje między nimi będziesz obserwował jakby z dystansu w tej właśnie przestrzeni świadomości.